Vrijheid

Posted at november 24, 2010 by

In de herfstvakantie heb ik een boek gelezen dat ik iedereen kan aanbevelen: Vrijheid van Jonathan Franzen. Een gezin, de familie Berglund, wordt geportretteerd in het hedendaagse Amerika.

De gezinsleden worstelen allemaal, ieder op zijn eigen wijze, met alle mogelijkheden die in de maatschappij worden geboden in het kader van liefde, werk en leven en lijken slecht met al deze mogelijkheden om te kunnen gaan. De verleidingen met betrekking tot geld en overspel liggen continu op de loer. De hoofdpersonen in het boek verliezen de controle op de realiteit. Zij worden meegesleurd in alle vrijheden die ze hebben. Ze durven niet volwassen te worden en de keuzes die ze maken zijn veelal onverantwoordelijk. Zo laat de jongste zoon zich verleiden om veel geld te verdienen met louche handel in oorlogsmateriaal bestemd voor de oorlog in Irak, waar hij achteraf weer spijt van krijgt.

Net zoals de Amerikaanse is ook de Nederlandse maatschappij steeds meer ge├źnt op het idee dat mensen verantwoordelijk zijn voor alle keuzes die ze maken en dat zij in staat zijn die keuzes goed te overwegen. Lees het regeerakkoord en dit mensbeeld komt duidelijk naar voren. Als je een boekwinkel binnenloopt zie je echter allemaal titels liggen die het tegenovergestelde suggereren, zoals Het dwaalspoor van de goede keuze en Het slimme onbewuste. Uit neurologisch onderzoek blijkt dat we helemaal niet zo goed kunnen kiezen op grond van redelijke en weloverwogen argumenten, maar dat we ons vooral laten leiden door onze eigen onderbuik.
Dat roept de vraag op hoe betrouwbaar dan de keuzes zijn die we met zijn allen maken. Kunnen we wel keuzes maken die zowel voor de maatschappij als onszelf goed uitpakken? Kunnen we die verantwoordelijkheid wel aan? Wat gebeurt er met een samenleving als mensen daardoor massaal op een dwaalspoor komen?

Zo houdt keuzevrijheid ons, net als de familie Berglund, in een wurggreep en we weten niet meer wat we moeten. Hoe moeten we leven? Waarop moeten we stemmen? Ik ben benieuwd naar wat deze zogenaamde keuzevrijheid zal doen met Nederland. Zal er weer een politieke aardverschuiving komen bij de komende verkiezingen? Het boek Vrijheid kent in ieder geval een mooi einde.

Category : Column