Monsieur Lazhar

Posted at augustus 29, 2012 by

Bouchra Abdellaoui > Na een tragische gebeurtenis verschijnt Bachir ­Lazhar op een basisschool in Montreal (Canada) om een leerkracht te vervangen. ‘Bachir’ betekent ‘brenger van het goede nieuws’, maar het eerste wat hij doet is de naar elkaar toe gedraaide tafels achter elkaar zetten. De kinderen sputteren tegen maar maken even later gedwee een dictee uit La peau de chagrin van Balzac. Met humor en drama wordt een verhaal verteld over trauma, verlies, pijn en verwerking. In het miniuniversum van de school komen verschillende werelden bij elkaar: oud en jong, belerend en lerend, regeldrift en laissez faire, openheid en geslotenheid, intuïtie en ratio.
De jonge acteurs verbeelden op een overtuigende manier de neiging van kinderen om de schuld op zich te nemen als volwassenen in psychische nood verkeren, emotioneel tekort schieten en steken laten vallen. De kinderen stellen elkaar vragen, krijgen ruzie en uiteindelijk komen ze tot het besef dat een kind de schuld niet kan en hoeft te dragen. Lazhar schept veiligheid en sfeer, maar het is uiteindelijk het meisje Alice die woorden geeft aan haar verdriet en onmacht: “School is mooi, ze checken ons gebit, ze kijken of we agressief of hyperactief zijn, maar er is hier ook iets verschrikkelijks gebeurd”. Op de school worden bij problemen meteen specialisten ingehuurd. Daarna worden hun acties geëvalueerd en in de tussentijd moeten regels en protocollen voorkomen dat problemen ontstaan. Er is een afgebakende ruimte voor emotie. Als de kinderen hun twijfel, verdriet en boosheid niet kunnen tonen in de daarvoor gereserveerde tijd met de ingehuurde psychologe, dan lijkt de hulp op te houden. Het onvoorspelbare gedrag van de kinderen past niet in het protocol.

Lazhar is, net als de kinderen, getraumatiseerd en doet zijn best om zijn weg te vinden op de voornamelijk door kordate dames geleide school. Door de sportleraar ook wel femineocracy genoemd. Als een paar jongetjes wat ruw zijn, problematiseert een lerares dat meteen met “un peu violent”. Lazhar heeft geen besef van de heersende omgangsvormen en de ongeschreven regels. Op het moment dat een collega tijdens ouderavond oreert dat zij aan de sprankeling in de ogen van de kinderen kan zien dat ze de stof begrijpen, vertelt Lazhar een echtpaar dat hun dochter wat rigide overkomt. De ouders reageren geïrriteerd. Zij vinden hun dochter vooral sterk en geven de leraar te verstaan: “U geeft les, wij voeden op”. Dit voorval verraadt de Noord-Afrikaanse achtergrond van Lazhar, gewend aan het Franse en ondertussen gedateerde onderwijssysteem, waarin de leraar ook opvoeder was. De verlegen en ietwat vormelijke Lazhar slaat vaak de plank mis, maar het is zijn wil om te communiceren die ervoor zorgt dat de kinderen zich durven te uiten.

De film laat zien dat het als onderwijzer niet alleen gaat om wat je doet maar vooral ook om wie je bent. Het gaat over onderwijs, over de klas als ontmoetingsplek waar verschillende werelden samenkomen en over menselijkheid. Bachir Lazhar noemt het zelf een plek van vriendschap, werk, beschaafdheid. Een plek vol van het leven zelf.

Category : Bespreking