Hoe opstandig is pop?

Posted at augustus 28, 2012 by

Frank Post > Hoe opstandig is pop? In 1979 schreef Roger Waters van Pink Floyd Another Brick in the Wall Part 2. Beroemdste zin uit de tekst: ‘We don’t need no education, we don’t need no thought control’. Het nummer werd in 1980 gebruikt door Zuid-Afrikaanse scholieren als protestlied tegen onderwijs in het Afrikaans. In 2005 door Palestijnen als protest tegen de afscheidingsmuur bij de Westelijke Jordaanoever.

Was het nummer opstandig voordat het voor opstanden werd gebruikt? Het komt van het album The Wall. Daarop wordt het nogal dunne psychologische drama opgevoerd van een jongen met een moeilijke jeugd die popster wordt en ook nog moeilijke fans krijgt. Hij wendt zichzelf af van de wereld (waaronder onderwijzers die hem ook zo veel leed hebben gedaan) en bouwt een denkbeeldige muur. Hij droomt van misbruik van zijn populariteit om allen die hem dwars zaten te straffen. Dan krijgt hij berouw en breekt de muur weer af. Ook de muziek van The Wall kan weinig kwaad.

Gevaarlijker is Black Math van The White Stripes uit 2003. Daarin keert Jack White zich tegen de verleiding om zich door het onderwijs te laten bekeren tot het machinale rekenende ‘denken’. Dat tegen de achtergrond van de bekende rauwe gitaarpartijen en het ontploffende drumwerk van zijn ex Meg. De verleiding wordt in het nummer gesymboliseerd door de wiskundejuf. Het machinale ‘denken’ door de wiskunde. Mooi dubbelzinnelijke zinnen: ‘Listen master can you answer a question? Is it the fingers or the brain that you’re teaching a lesson?’

Luik is van nu. Op hun slowcorealbum Owls van januari van dit jaar het muzikale tegendeel van The White Stripes. Wel ánders explosief. De klank van een aanklacht tegen gedachteloze kouwe drukte en overmoed. Mooi en zorgvuldig gecomponeerd, caleidoscopisch klankbeeld met herhalingen die – anders dan die van Pink Floyd – niet gaan vervelen. Slow loont, dat hoor je zo. Componist en tekstdichter Lukas Dikker laat zich inspireren door oude dichters als William Shakespeare en Fernando Pessoa om vragen te stellen bij wat voor wijsheid doorgaat: ‘And they sit like Owls. A monster in a shed. All we ever wanted was everything, they said.’

‘Misschien is er toch vooruitgang’, lijkt me een mooie laatste gedachte.

Illustratie: Leonie Hammerstein

Category : Column